Doorbreek de barrières: betere toegang tot medische voeding voor betere patiëntuitkomsten 

Ziektegerelateerde ondervoeding (Disease‑Related Malnutrition, DRM) vormt een groot wereldwijd gezondheidsprobleem dat patiënten van alle leeftijden treft, in het bijzonder mensen met kanker en gastro-intestinale aandoeningen. Het leidt tot slechtere klinische uitkomsten en verhoogt de druk op gezondheidszorgsystemen door langere ziekenhuisopnames, meer complicaties en hogere kosten. Tegelijkertijd tonen data aan dat tijdige screening, diagnose en medische voedingstherapie de gezondheidsuitkomsten en kwaliteit van leven aanzienlijk kunnen verbeteren, terwijl zij ook economische voordelen opleveren. 

Ondanks het belang van voedingszorg bestaan er in Europa grote ongelijkheden in toegang tot medische voeding. Een MNI‑survey uit 2024, uitgevoerd in tien Europese landen (inclusief Nederland & Frankrijk), toont aanzienlijke verschillen in hoe DRM wordt opgespoord en behandeld. Zo is screening in veel landen wel beschikbaar, maar slechts in een minderheid verplicht. De kennis over voedingsinterventies varieert sterk tussen zorgprofessionals en is vaak beperkt tot ziekenhuissettings. Ook de toegang tot gespecialiseerde voedingsteams blijkt ongelijk verdeeld.

Daarnaast verschilt de vergoeding van medische voeding (zoals orale supplementen, enterale en parenterale voeding) sterk per land, afhankelijk van context, aandoening en leeftijdsgroep. Dit zorgt ervoor dat patiënten in vergelijkbare medische situaties niet dezelfde ondersteuning krijgen. Ook patiënten zelf ervaren barrières: er is weinig bewustzijn over DRM en zij hebben vaak moeite om in de complexe zorgsystemen te navigeren.

Er worden zes centrale obstakels beschreven die de ongelijkheid in stand houden: 

1. Onvoldoende of inconsistente screening op ondervoeding
2. Kennis- en opleidingsgebreken bij zorgprofessionals
3. Beperkte beschikbaarheid van expertteams, vooral buiten ziekenhuizen
4. Grote variatie in vergoedingssystemen voor medische voeding
5. Lage patiëntbewustwording rond ondervoeding
6. Moeilijk te begrijpen zorgtrajecten voor patiënten 

Als laatste wordt er benadrukt dat gezondheidsongelijkheden — inclusief verschillen in toegang tot medische voeding — onnodig, vermijdbaar, oneerlijk en onrechtvaardig zijn. De conclusie is duidelijk: urgente actie op alle niveaus van de gezondheidszorg is nodig. Beleidsmakers, clinici, zorgorganisaties en industrie moeten samenwerken om structurele verbeteringen door te voeren, voedingszorgsystemen te standaardiseren en bewustzijn over DRM te vergroten. Alleen door gezamenlijke inspanning kan elke patiënt toegang krijgen tot passende, evidence-based voedingszorg. 

Meer weten? De “The Parliament Magazine" van de Europese Unie schreef hier ook een artikel over. De volledige white paper kunt u hier terugvinden.

Pre-operatieve nutritionele ondersteuning van kinderen met de ziekte van Hirschsprung: een prospectieve multicenter open-label gerandomiseerde klinische studie

De ziekte van Hirschsprung is een zeldzame aangeboren afwijking waarbij een deel van de darmen geen aansturing krijgt vanuit de zenuwcellen. Er wordt geschat dat ongeveer 1 op de 5000 geboortes een kindje is met de ziekte van Hirschsprung. Dit kan leiden tot problemen met de ontlasting waarbij ernstige verstopping (obstipatie) vaak het gevolg is. De niet functionele delen van de darmen worden vaak al op jonge leeftijd operatief verwijderd. De optimale timing voor een dergelijke operatie blijft tot op heden een punt van discussie onder chirurgen. Waar men het wel over eens is, is het feit dat de nutritionele status van de patiënt optimaal zou moeten zijn, maar de kennis hierover is echter nog beperkt. Wat wel bekend is, is dat ondervoeding voorafgaand aan de operatie veel voorkomt bij deze patiënten, evenals een te laag gewicht voor de leeftijd van de kinderen (weight-for-age-z-scores); dit laatste wordt ook gelinkt aan een verhoogd risico van post-operatieve complicaties zoals enterocolitis. 

Volgens de ESPEN richtlijnen zouden patiënten die gepland staan voor een grote chirurgische ingreep met een hoog risico op ondervoeding, 7 tot 14 dagen voorafgaand aan de operatie nutritionele supplementen moeten ontvangen. In deze studie werden 110 patiënten geïncludeerd (leeftijd: 1 maand tot 5 jaar oud) waarvan 55 patiënten pre-operatieve nutritionele ondersteuning kregen en 55 andere patiënten standaard medische ondersteuning. 

De pre-operatieve ondersteuning bestond uit:

• Een hoog calorische voeding, de Peptamen Junior, bij kinderen van 1 jaar en ouder; of
• Een hoog calorische voeding, Alfaré, voor kinderen jonger dan 1 jaar, wanneer borstvoeding alleen niet voldoende was*

Belangrijkste resultaten 

Drie maanden na de operatie was de incidentie van enterocolitis significant lager in de groep die pre-operatieve nutritionele ondersteuning kreeg. Deze resultaten tonen aan dat pre-operatieve nutritionele ondersteuning het risico op post-operatieve enterocolitis verlaagd bij kinderen met de ziekte van Hirschsprung. Daarnaast had de groep die pre-operatieve nutritionele ondersteuning kreeg ook betere "weight-for-age-z-scores" en een BMI op de dag van de chirurgische ingreep. 

Meer weten? Bekijk hier de volledige studie. 

Referentie: Zhang, Hy., Chen, K., Zhang, Y. et al. Preoperative nutritional support in children with Hirschsprung disease: a prospective multicenter open-label randomized controlled trial. Nat Commun 16, 11171 (2025). https://doi.org/10.1038/s41467-025-66541-x

*Borstvoeding is de beste keuze voor een baby.

Multicenteronderzoek naar de gastro-intestinale tolerantie, therapietrouw en acceptatie van een nieuwe plantaardige sondevoeding 

Introductie 

Steeds meer mensen kiezen voor een plantaardig dieet, ook patiënten lijken deze trend steeds meer te willen doortrekken in hun behandeling. Er zijn echter niet veel plantaardige sondevoedingsopties beschikbaar. De huidige soja-gebaseerde formules zijn niet altijd vegan-proof, worden soms slecht verdragen en bevatten relatief weinig calorieën en eiwitten. Er blijkt een behoefte te zijn aan een hoog-energetische, eiwitrijke, volledig plantaardige sondevoeding zonder melk of soja. Deze studie onderzocht de gastro-intestinale tolerantie, acceptatie, therapietrouw en tevredenheid van de Compleat Plant Protein 1.6, een plantaardige sondevoeding op basis van erwten eiwitten. 

Belangrijkste resultaten uit deze studie op een rij: 

• Zeer hoge therapie trouw (94% van voorgeschreven volume werd geconsumeerd)
• Vergelijkbare GI symptomen als bij de gebruikelijke sondevoeding van de patiënt, waarbij een kwart van de patiënten significante verbetering van de symptomen observeerden
• Patiënten waren tevreden over het product

Meer weten? Bekijk dan hier de volledige studie.

Referentie: Evans J. et al. Clinical Nutrition Open Science, 2026(65):2667-2685.

Therapeutisch effect op de slikfunctie en hydratatiestatus van een vloeibaar verdikkingsmiddel op basis van xanthaangom bij zelfstandig wonende oudere patiënten die lijden aan orofaryngeale dysfagie.

Dysfagie is een veelvoorkomend probleem waarbij orofaryngeale dysfagie (OD) ook veel patiënten treft. In bepaalde patiëntenpopulaties zoals ouderen (>60%) en personen met neurologische aandoeningen (>50%-80%) worden hiervan hoge prevalentiecijfers gezien. OD brengt op zijn beurt verschillende gevolgen met zich mee waaronder penetratie en aspiratie in de luchtwegen (dit wordt vastgesteld via de PAS-penetratie-aspiratiescore) en een hoger risico op dehydratatie. Zo ervaren 19%-100% van patiënten met OD dehydratatie als belangrijke complicatie.

Het gebruik van verdikkingsmiddelen speelt een belangrijke rol in de aanpak van OD en deze studie gaat het therapeutisch effect, hydratatiestatus en de aanvaardbaarheid door de patiënten na van ThickenUP^® Gel Express, een vloeibaar en amylase resistent verdikkingsmiddel.

Belangrijkste resultaten:

• Verbetering PAS score & toename in de slikveiligheid met minder penetratie en aspiratie. Er was geen negatief effect op het faryngeaal residu.
• ThickenUP^® Gel Express werd goed geaccepteerd door de patiënten.
• ThickenUP^® Gel Express had een goede tolerantie en patiënten ervaarden geen ernstige gastro-intestinale problemen zoals buikpijn, opgeblazen gevoel, kokhalzen, …
• De prevalentie van gedehydrateerde patiënten werd met 18,75% verminderd (van 81,25% tot 62,5%).

In onderstaande infographic kan u zelf de belangrijkste bevindingen nalezen van deze studie. Download

Indien u graag de volledige studie leest, klik dan op volgende link.

Referentie: 

Tomsen, N., Bolívar-Prados, M., Ortega, O., Clavé, P. (2023). Therapeutic Effect on Swallowing Function and on Hydration Status of a New Liquid Gum-Based Thickener in Independently-Living Older Patients with Oropharyngeal Dysphagia. Nutrients. 2023 Oct 31;15(21):4621. doi: 10.3390/nu15214621.

Mentaal welzijn en uitdagingen bij patiënten met klinische voeding

door Nadia Voordeckers, klinisch psycholoog UZ Brussel

Tijdens de presentatie werd benadrukt dat het soms even kan duren voordat een patiënt de stap naar de psycholoog zet. Het is belangrijk om de deur open te houden en duidelijke hulplijnen te bieden, zodat patiënten weten dat ze er niet alleen voor staan. Het vinden van iemand die een sleutelrol kan spelen in het leven van de patiënt kan de situatie aanzienlijk vergemakkelijken.

• Er werd gesproken over het belang van een veiligheidsplan en wie vanuit het ziekenhuis kan worden benaderd om een veilige situatie te waarborgen. Patiënten werd aangeraden om een briefje mee te nemen met belangrijke contactinformatie voor het geval er iets op straat gebeurt.
• Acceptance and Commitment Therapy (ACT) werd genoemd als een effectieve vorm van gedragstherapie in de ziekenhuiscontext.
• Er zijn geen snelle oplossingen; de focus moet liggen op het vormgeven van een nieuw leven met ziekte. Het is cruciaal om de omgeving van de patiënt te betrekken en te ondersteunen, en te erkennen dat ook voor hen veel verandert.
• De presentatie benadrukte het belang van sociaal contact en eetmomenten, waarbij familie en vrienden een ondersteunende rol kunnen spelen. Het is essentieel om tijd te maken voor de patiënt, ook al is het maar een kort moment, en om hen te helpen bij het terugkrijgen van controle en veerkracht in kleine zaken.
• Professionals werden aangemoedigd om niet bang te zijn om hulp te vragen aan collega's en om patiënten door te verwijzen als ze grotere behoeften hebben. Het is belangrijk om alert te zijn op isolatie en suïciderisico's, en om het gesprek hierover aan te gaan in een veilige setting.

Kernboodschappen:

• Erkenning: erken de gevoelens en ervaringen van de patiënt.
• Duidelijkheid, eerlijkheid, herhaling, geduld – communiceer helder en herhaal belangrijke informatie; wees geduldig in het proces.
• Vraag naar pijn en ongemak: stimuleer patiënten om hun pijn en ongemak te delen.
• Keuze waar mogelijk: bied de patiënt keuzes aan in hun zorgtraject.
• Echt contact, echt luisteren, lotgenoten: maak oprechte verbinding met de patiënt en luister actief; overweeg lotgenoten te betrekken.
• Tijd maken, maar wees duidelijk: reserveer tijd voor gesprekken, maar geef aan hoeveel tijd beschikbaar is.
• Kleine overwinningen: focus op haalbare doelen en vier kleine successen.
• Op het niveau van de patiënt: pas de communicatie en zorg aan op het niveau van de patiënt.
• Begrip voor een moeilijke dag/periode: toon begrip voor de uitdagingen die de patiënt kan ervaren.

Voeding die heelt, want eten is meer dan voeden

door Michaël Sels, diëtist, innovatiemanager klinische voeding Universitair Ziekenhuis Antwerpen

De presentatie benadrukte dat de omgeving steeds meer verleidingen biedt die het risico op bepaalde ziektes kunnen verhogen. Het doel van de behandeling bij ziekte is ook om patiënten zo fit mogelijk te houden met voldoende macro- en micronutriënten. Ook het belang van goede begeleiding en het verhogen van de inname van zowel plantaardige als dierlijke voedingsbronnen werd benadrukt.

• Onze omgeving biedt steeds meer verleidingen die het risico op ziektes zoals obesitas verhogen.
• De obesitasparadox werd besproken: obesitas verhoogt risico’s maar kan ook beschermend zijn tijdens ziekte.
• In het ziekenhuis hoeft voeding niet per se gezond te zijn; het belangrijkste is dat het gewicht stabiel blijft.
• Er werd gesproken over sarcopenie en cachexie bij kanker.
• Het doel is om patiënten zo fit mogelijk te houden en verlies van spiermassa te voorkomen.
• Gewichtsverlies hoeft niet altijd negatief te zijn; vetverlies kan samengaan met spieropbouw.
• Het belang van plantaardige én dierlijke voeding werd benadrukt.
• Smaak en geur spelen een belangrijke rol bij eetlust.
• Het gebruik van blended diet kan helpen bij smaakbeleving.
• Goede begeleiding is essentieel: patiënten hebben ondersteuning nodig om medische voeding vol te houden.

Voeding via een alternatieve weg

door Julie De Ryck, Nutrition Field Specialist Gohy

Tijdens de presentatie werd een overzicht gegeven van verschillende soorten voedingssondes en het materiaal dat daarbij gebruikt wordt. Er werd ook toelichting gegeven over Gohy, een familiebedrijf dat al meer dan 40 jaar actief is in de distributie van paramedisch materiaal en gespecialiseerd is in hygiëne, comfort, voeding en incontinentiezorg.

Medical devices: ontdek je opties

door Nathalie Van de Keere, region manager Nestlé Health Science

De presentatie richtte zich op enterale medische hulpmiddelen.

• Enterale medische hulpmiddelen zijn essentieel zijn voor patiënten met een functioneel en toegankelijk maag-darmkanaal die niet in staat zijn om voldoende voedingsstoffen op te nemen.
• Enterale voedingsondersteuning wordt gepresenteerd als een levensreddende methode die helpt bij het voorkomen van een uitgeputte voedingstoestand, wat kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen zoals weefselafbraak en een verzwakte immuun functie.
• De geschiedenis van enterale voeding gaat terug tot de oudheid, en de ontwikkeling van voedingspompen begon in de jaren 30.
• Bij een functionerend maagdarmkanaal kan worden gekeken naar orale supplementen of enterale voeding via sondevoeding. Wanneer de darmen normaal functioneren, is enterale voeding de voorkeursmethode, maar in sommige gevallen is sondevoeding noodzakelijk.
• Er zijn verschillende soorten enterale hulpmiddelen, zoals neus-maagsondes voor kortdurend gebruik en PEG of PEJ voor langdurig gebruik. Sondevoeding kan worden gestart wanneer de patiënt medisch stabiel is en de juiste plaatsing en tolerantie zijn bevestigd.
• Sondevoeding kan met of zonder pomp worden toegediend, met de mogelijkheid van continue of bolustoediening. Bolusvoeding biedt voordelen zoals meer flexibiliteit en autonomie voor de patiënt, en er is geen bewijs dat het meer bijwerkingen heeft dan continue voeding. Het is echter belangrijk om de toediening geleidelijk op te bouwen om complicaties te voorkomen.
• Innovatieve oplossingen zoals de SimpLink maken het eenvoudiger om bolusvoeding toe te dienen met minder materiaal.
• Bij het toedienen van medicatie via de sonde is het belangrijk om vloeibare vormen te verkiezen boven vaste vormen om verstoppingen te voorkomen.

Al met al benadrukt de presentatie het belang van enterale medische hulpmiddelen in de zorg, evenals de noodzaak van goede instructies, samenwerking en aandacht voor de behoeften van de patiënt.

 

Bolustoediening in de praktijk: flexibele en patiëntgerichte toediening van sondevoeding

door Peter Schepens, adjunct verantwoordelijke dieetafdeling AZ Sint-Jan Brugge

Tijdens de presentatie werd de noodzaak van bolusvoeding besproken in de context van de zorg buiten ziekenhuizen, met aandacht voor vergrijzing en chronische ziekten.

• Voeding speelt een cruciale rol als onderdeel van de behandeling, wat bijdraagt aan een verhoogde kwaliteit van leven, autonomie, en een gestructureerde dag.
• Bolusvoeding is een methode waarbij voeding in grotere hoeveelheden en in kortere tijd wordt toegediend, wat doorgaans veel minder tijd kost dan continue voeding via een pomp. De voordelen van bolusvoeding zijn onder andere meer flexibiliteit, autonomie voor de patiënt en lagere kosten. Er is echter geen bewijs dat bolusvoeding meer diarree of andere bijwerkingen veroorzaakt in vergelijking met continue voeding. Wel kunnen er klachten optreden bij te grote hoeveelheden of te snelle toediening. Bolusvoeding is niet voor iedereen geschikt, vooral niet voor patiënten die door omliggende leed niet kunnen overstappen naar bolusvoeding of bij sondes in de darm vanwege dumpingklachten.
• Bij patiënten die afhankelijk zijn van zorg thuis, kan het moeilijk zijn om regelmatig verpleegkundige zorg te bieden voor bolustoediening. Het is belangrijk dat bij het toedienen van bolusvoeding iedereen op een vergelijkbare manier voedt en dat goede instructies worden gegeven.
• De houding van de patiënt tijdens de toediening is ook van belang; een hoek van 30-40 graden is aanbevolen, en patiënten moeten 30 tot 60 minuten rechtop blijven na de toediening om reflux en aspiratie te voorkomen. Goede verzorging van de sonde en connector is essentieel, evenals het goed spoelen voor en na elke voeding.
• Bolusvoeding kan ook intermittent via een pomp worden toegediend, wat het makkelijker maakt om te combineren met continue voeding. Het gebruik van zwaartekracht om voeding toe te dienen kan relevant zijn voor patiënten met tolerantieproblemen, doordat dit zorgt voor een langzamere toediening.
• De meest gebruikte methode voor bolusvoeding is via een ENfit spuit, waarbij niet te grote spuiten moeten worden gebruikt om de toediening te vergemakkelijken.
• SimpLink kan direct op de voedingssonde worden aangesloten met kleine flesjes sondevoeding, wat weinig materiaal vereist en handig is voor onderweg.
• Bolusvoeding op basis van echte ingrediënten werd als de voorkeur gegeven
• Tijdens de presentatie werden ook de volgende 3 vragen op gelijst als handige leidraad bij het kiezen van de juiste methode voor sondevoeding
• Hoe goed verdraagt de patiënt de sondevoeding?
• Hoe zelfstandig is de patiënt?
• In welke zorgsetting bevindt de patiënt zich?

 

Q&A blended diet

door Manon Boone, Medical Affairs Manager Nestlé Health Science

De presentatie bood achtergrondinformatie over blended diet, gebaseerd op veel gestelde vragen vanuit het aanwezige publiek.

• Blended diet is een methode waarbij voeding wordt fijn gemalen en via een sonde wordt toegediend.
• Blended diet is recentelijk weer in populariteit toegenomen, vooral voor patiënten die behoefte hebben aan natuurlijke en minder bewerkte voedingsopties. Het biedt ouders en verzorgers de mogelijkheid om controle te hebben over de voeding van hun kinderen. Studies tonen daarnaast aan dat dit mogelijk kan zorgen voor minder gastro-intestinale klachten bij de gebruikers.
• Blended diet kan helpen bij het verminderen van klachten zoals spugen en obstipatie, en het bevordert een gevoel van normaliteit en autonomie. Het is belangrijk dat patiënten ouder zijn dan 1 jaar en een geschikte sonde hebben.
• De presentatie benadrukte ook dat goede hygiëne en de juiste voorbereiding essentieel zijn om verstoppingen te voorkomen en dat het essentieel is om de kwaliteit van de voeding -in de breedste zin van het woord- goed in de gaten te houden. Samenwerking van patiënt of ouder met de zorgprofessional is hierin essentieel.
• De presentatie eindigde met praktische tips en richtlijnen voor het toedienen van blended diet. Het belang van samenwerking met zorgprofessionals werd nogmaals benadrukt om de veiligheid en effectiviteit van deze voedingsmethode te waarborgen.

INGREDIËNTEN

• Resource^® 2.0 ananas-mangosmaak
• 50 ml kokosmelk
• Eventueel bevroren fruit zoals stukjes banaan, ananas, of mango

BENODIGDHEDEN

• Blender/staafmixer
• Glas

BEREIDING

1. Meng alle ingrediënten in de blender of met de staafmixer. Schenk in een mooi glas en serveer.

ALLERGENEN

• Resource® 2.0 ananas-mangosmaak bevat melk
• Allergenen van andere ingrediënten dient u te controleren

INGREDIËNTEN

• Resource^® ULTRA+ koffiesmaak
• Enkele ijsblokjes
• 1 bolletje roomijs

BENODIGDHEDEN

• Glas
• Blender

BEREIDING

1. Meng Resource^® ULTRA+ koffiesmaak in de blender samen met enkele ijsblokjes en een bolletje roomijs voor een lekkere café glacé.

Download meer Resource^® ULTRA+ recepten.